#THISISGYROS

Γνωρίζεις τι κρύβεται πίσω από τον γύρο που τρώς;

Μια έρευνα της REthink ANIMALS σε συνεργασία με την UNLOCKED αποκαλύπτει τις συνθήκες σε 27 χοιροτροφικές μονάδες στην Ελλάδα.

Η αθέατη πλευρά των ελληνικών χοιροτροφείων

Η έρευνα που παρουσιάζεται εδώ βασίζεται σε πρωτογενές υλικό από 27 χοιροτροφικές μονάδες σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας. Περιλαμβάνει πάνω από τρεις ώρες βίντεο και περισσότερες από 100 φωτογραφίες, συλλεγμένες από ανώνυμους ερευνητές την περίοδο Μαρτίου–Μαΐου 2026. Τα ευρήματα καταγράφουν επαναλαμβανόμενα προβλήματα σε ζητήματα ευζωίας των ζώων, διαχείρισης των αποβλήτων και υγειονομικών παραβάσεων.

Χοιροτροφικές μονάδες στην Ελλάδα

Τα ερευνητικά δεδομένα είναι αποκαλυπτικά για όσα κρύβονται πίσω από τον γύρο και τα άλλα προϊόντα που παράγονται από τις ελληνικές χοιροτροφικές μονάδες.

Ελληνική χοιροτροφία

Στην Ελλάδα εκτρέφονται κάθε δεδομένη στιγμή πάνω από 720.000 γουρούνια σε περισσότερες από 3.370 φάρμες. Παράλληλα, κάθε χρόνο σφάζονται πάνω από 1,06 εκατομμύρια ζώα για την παραγωγή χοιρινού κρέατος, το οποίο αποτελεί βασική εγχώρια πηγή κόκκινου κρέατος. Παρά τη μείωση του αριθμού των μονάδων τα τελευταία χρόνια, ο συνολικός αριθμός των ζώων αυξάνεται, γεγονός που δείχνει τη μετάβαση σε λιγότερες αλλά μεγαλύτερες εντατικές μονάδες παραγωγής.

Πηγές: (1) ΕΛΣΤΑΤ, «Έρευνες Ζωικού Κεφαλαίου: Έτος 2025», 25 Ιουνίου 2026, (2) FAOSTAT, Livestock Primary, 2024.FAOSTAT, Livestock Primary, 2024.

Η έρευνα

Η έρευνα καλύπτει 27 φάρμες στη Δυτική Ελλάδα, Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα και Κεντρική Μακεδονία, σε περιφερειακές ενότητες όπως Αιτωλοακαρνανία, Τρίκαλα, Λάρισα, Βοιωτία, Εύβοια και Πιερία. Τα ευρήματα που αποκαλύπτουν ζητήματα ευζωίας των ζώων, περιβαλλοντικές και υγειονομικές παραβάσεις είναι αντίστοιχα σε όλες τις περιοχές που καλύφθηκαν από την έρευνα, ενώ κάποιες από τις φάρμες στις οποίες εντοπίζονται οι παραβάσεις φαίνεται να έχουν λάβει ευρωπαϊκά ή κρατικά κονδύλια.

Ευρήματα

Τραυματισμοί και σοβαρά προβλήματα υγείας

Στο υλικό από το εσωτερικό των μονάδων καταγράφηκαν ζώα με σοβαρά προβλήματα υγείας και τραυματισμούς. Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται δερματικές αλλοιώσεις, ανοιχτές πληγές και έλκη πίεσης σε χοιρομητέρες, ορισμένα συμβατά με τραυματισμούς από επαφή με το δάπεδο ή τον εξοπλισμό.

Σε νεαρά ζώα καταγράφηκαν πρόπτωση ορθού, αποστήματα και ομφαλοκήλες, καθώς και αλλοιώσεις με πιθανή προσβολή των ματιών. Ορισμένα ζώα με εμφανή προβλήματα υγείας παρέμεναν σε ομαδικούς χώρους, ενώ χώροι που φαίνεται να χρησιμοποιούνταν για νοσηλεία ή απομόνωση παρουσίαζαν έντονη ρύπανση και έλλειψη κατάλληλης, στεγνής και άνετης επιφάνειας ανάπαυσης.

Η κτηνιατρική αξιολόγηση επισημαίνει σοβαρές ανησυχίες για την επάρκεια και την έγκαιρη παροχή φροντίδας, ιδιαίτερα για τις προχωρημένες περιπτώσεις πρόπτωσης ορθού, χωρίς ορατές ενδείξεις αντιμετώπισης στο υλικό. Η επιβεβαίωση της θεραπείας που λάμβαναν τα ζώα απαιτεί έλεγχο των κτηνιατρικών αρχείων.

Αποβολή στο δάπεδο της μονάδας

Σε μία περίπτωση εντοπίστηκαν στο δάπεδο αρκετά νεκρά έμβρυα, με χαρακτηριστικά συμβατά με αποβολή σε προχωρημένο στάδιο κύησης, σύμφωνα με την κτηνιατρική αξιολόγηση. Τα έμβρυα βρίσκονταν αμάζευτα δίπλα σε κλωβό χοιρομητέρας κατά την καταγραφή.

Οι ανάγκες των γουρουνιών

Τα γουρούνια (Sus scrofa domesticus) αναγνωρίζονται από τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα ως ζώα με υψηλό βαθμό γνωστικής, κοινωνικής και συναισθηματικής πολυπλοκότητας. Διαθέτουν ανεπτυγμένο νευρικό σύστημα και σημαντικές ικανότητες μάθησης, μνήμης και επίλυσης προβλημάτων, οι οποίες τους επιτρέπουν να προσαρμόζονται στο περιβάλλον και να λαμβάνουν αποφάσεις με βάση προηγούμενες εμπειρίες.

Παράλληλα, τα γουρούνια είναι έντονα κοινωνικά ζώα. Ζουν σε ομάδες με σταθερές ιεραρχίες, αναγνωρίζουν άλλα άτομα και αναπτύσσουν κοινωνικούς δεσμούς. Η συμπεριφορά τους περιλαμβάνει επικοινωνία μέσω ποικίλων φωνητικών και σωματικών σημάτων, ενώ έχει καταγραφεί και κοινωνική μάθηση, όπου τα νεότερα ζώα παρατηρούν και μιμούνται μεγαλύτερα. Επιπλέον, εμφανίζουν ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων, όπως φόβο, άγχος, ευχαρίστηση και περιέργεια, καθώς και φαινόμενα που συνδέονται με έκφραση ενσυναίσθησης.

Ως προς τις φυσικές τους ανάγκες, τα γουρούνια εμφανίζουν έντονη τάση για εξερεύνηση και αναζήτηση τροφής, συμπεριφορά που αποτελεί βασικό στοιχείο της φυσιολογίας τους. Διαχωρίζουν τον χώρο τους σε επιμέρους περιοχές για ανάπαυση, σίτιση και αποβολή αποβλήτων, γεγονός που δείχνει οργάνωση του περιβάλλοντός τους.
Επιπλέον, λόγω της περιορισμένης ικανότητάς τους να ιδρώνουν, χρειάζονται συνθήκες που επιτρέπουν τη θερμορύθμιση, όπως πρόσβαση σε δροσερό έδαφος ή νερό.

Συνολικά, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα γουρούνια είναι ζώα με σύνθετες γνωστικές λειτουργίες, ανεπτυγμένη κοινωνική ζωή και συγκεκριμένες συμπεριφορικές και περιβαλλοντικές ανάγκες, οι οποίες συνδέονται άμεσα με την ευζωία τους και δεν μπορούν να ικανοποιηθούν σε συνθήκες χοιροτροφικής μονάδας.

Με βάση τα ευρήματα της έρευνας, τα γουρούνια εντοπίζονται να διαβιούν σε μονάδες που δεν μπορούν να ικανοποιήσουν τις βασικές τους ανάγκες, ενώ παράλληλα ο εγκλεισμός, ο συνωστισμός και οι άσχημες συνθήκες υγιεινής φαίνεται να οδηγούν σε στρες, τραυματισμούς και ασθένειες.

Εγκλεισμός

Στις φωτογραφίες εικονίζονται συνθήκες εγκλεισμού, συνωστισμού και περιορισμού της κίνησης των γουρουνιών στις μονάδες που καταγράφηκαν στην έρευνα. Οι εικόνες αναδεικνύουν το περιβάλλον στο οποίο διαβιούν τα ζώα και τους περιορισμούς στην έκφραση φυσικών συμπεριφορών. Οι φωτογραφίες είναι από διαφορετικές μονάδες της Ελλάδας και τραβήχτηκαν από τον Μάρτιο έως τον Μάιο του 2026.

Βρώμικες και ασυντήρητες εγκαταστάσεις

Οι συνθήκες εντός των εγκαταστάσεων χαρακτηρίζονται από εκτεταμένη βρωμιά, συσσώρευση κοπριάς και περιορισμένη συντήρηση. Σε κάποιες περιπτώσεις καταγράφηκε έντονη παρουσία εντόμων, όπως κατσαρίδες και μύγες, καθώς και τρωκτικών, ιδιαίτερα σε χώρους με νεαρά ζώα. Τα ζώα εμφανίζονται καλυμμένα με ακαθαρσίες, ενώ οι υποδομές παρουσιάζουν φθορές και ανεπαρκή αποστράγγιση, γεγονός που εγείρει προβληματισμούς αναφορικά με την υγιεινή των μονάδων εκτροφής.

Ανοιχτοί λάκκοι με νεκρά ζώα

Στην πλειοψηφία των μονάδων που ερευνήθηκαν εντοπίστηκαν λάκκοι με νεκρά γουρούνια σε διαφορετικά στάδια αποσύνθεσης, συχνά τοποθετημένοι πίσω από τις εγκαταστάσεις και χωρίς επαρκή κάλυψη. Τα σώματα παραμένουν εκτεθειμένα στον αέρα και στο έδαφος, συχνά κοντά σε υδάτινες πηγές. Σε αρκετές περιπτώσεις βρίσκονται κοντά σε κατοικημένες περιοχές και φυσικά οικοσυστήματα. Η πρακτική αυτή αντιβαίνει στις απαιτήσεις για την ασφαλή συλλογή και νόμιμη διαχείριση των ζωικών υποπροϊόντων. Παράλληλα, παραμένει προς διερεύνηση αν οι θάνατοι των ζώων αυτών έχουν καταγραφεί και αν έχουν εξεταστεί τα αίτιά τους. Η έκθεση των νεκρών ζώων δημιουργεί κίνδυνο διασποράς ασθενειών.

Ζώα τρέφονται με τα νεκρά γουρούνια

Οι χώροι απόρριψης των νεκρών γουρουνιών παραμένουν ανοιχτοί και προσβάσιμοι σε ζώα όπως σκύλοι, γάτες και πτηνά. Στην έρευνα καταγράφονται αρκετές περιπτώσεις ζώων που τρέφονται από τα αποσυντιθέμενα υπολείμματα, γεγονός που δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο διασποράς ασθενειών και παρακάμπτει κάθε διαδικασία υγειονομικού ελέγχου.

Λύματα κοντά σε κατοικημένες περιοχές

Η διαχείριση κοπριάς και υγρών αποβλήτων παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα σε πολλές φάρμες, με καταγεγραμμένες υπερχειλίσεις και διασπορά αποβλήτων στο περιβάλλον. Σε αρκετές περιπτώσεις καταγράφηκε διάθεση αποβλήτων απευθείας στο έδαφος, εκτός των προβλεπόμενων χώρων συγκέντρωσης, ενώ ορισμένες δεξαμενές βρίσκονται πολύ κοντά σε κοίτες ποταμών. Ορισμένες εγκαταστάσεις βρίσκονται σε μικρή απόσταση από οικισμούς, λίμνες ή ακόμη και, σε μία περίπτωση, ένα δημόσιο νοσοκομείο. Τα ευρήματα εγείρουν ανησυχίες για την επιβάρυνση του εδάφους και ενδεχομένως των υπόγειων υδάτων, καθώς και για πιθανούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία.

Αντιβιοτικά, ορμόνες και ηρεμιστικά

Στις εγκαταστάσεις εντοπίστηκαν συσκευασίες κτηνιατρικών φαρμάκων, μεταξύ των οποίων αντιβιοτικά, ορμονικά σκευάσματα και ηρεμιστικά. Από το οπτικό υλικό δεν μπορεί να προσδιοριστεί σε ποια ζώα χορηγήθηκαν, για ποιον λόγο, σε ποιες δόσεις ή με ποια συχνότητα. Η παρουσία αυτών των σκευασμάτων, σε συνδυασμό με τις καταγεγραμμένες συνθήκες διαβίωσης και τα προβλήματα υγείας των ζώων, εγείρει ερωτήματα για τον βαθμό στον οποίο η φαρμακευτική παρέμβαση χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση προβλημάτων που συνδέονται με τις συνθήκες εντατικής εκτροφής. Η διερεύνηση αυτής της σχέσης απαιτεί έλεγχο των κτηνιατρικών αρχείων και των πρακτικών διαχείρισης των μονάδων.

ΟΙ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΜΑΣ

ΔΕΣ ΤΙ ΖΗΤΑΜΕ